محمد مهدى ملايرى

98

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

جمع شدن آن با عيد شعانين مسيحيها كه در تاريخ مشخص است ، جمع اين دو در روز يك‌شنبه بيست روز گذشته از ذى القعده همين سال بوده « 1 » كه به گفتهء تقىزاده با حساب صحيح مطابق مىآيد . « 2 » و در جدول حمزه پيش از تصحيح ، نوروز سال 239 روز شنبه دهم ذى القعده « 3 » بوده كه هم در روز هفته و هم در تاريخ غلط است ، ولى پس از تصحيح نوروز در روز يك‌شنبه بيست و يكم ذى القعده قرار مىگيرد كه با گفتهء طبرى منطبق است و شنبه دهم ذى القعده نوروز سال قبل يعنى سال 238 مىشود . مورد دوم سال 243 هجرى قمرى است كه متوكل خليفهء عباسى حكم اجراى كبيسه داده و خواسته است كه نوروز را در 17 حزيران ( ژوئن ) ثابت گرداند ، ولى به علت وفات وى اين كار انجام نيافته است . در اين سال قمرى اصلا نوروزى واقع نشده ، « 4 » ولى در جدول حمزه پيش از تصحيح در سال 243 نوروز در چهارشنبه 24 ذى الحجة واقع شده بوده كه غلط است . ولى پس از تصحيح در اين سال 243 نوروز واقع نشده كه درست است . مورد سوم چهارشنبه 24 هجرى قمرى است كه باز طبرى به مناسبت جمع شدن چند عيد مشهور مثل عيد شعانين و عيد فصح و عيد نوروز در ماه رمضان آن سال كه همه هم در روز يك‌شنبه بوده بدان اشاره كرده است . اين اجتماع بدين صورت بوده كه دومين يك‌شنبه عيد شعانين و سومين يك‌شنبه عيد فصح و چهارمين يك‌شنبه عيد نوروز و پنجمين يك‌شنبه سلخ رمضان بوده « 5 » و اين به گفتهء تقىزاده با حساب صحيح هم مطابق مىآيد « 6 » و در جدول حمزه پيش از تصحيح ، نوروز سال 268 روز شنبه 18 ماه رمضان واقع شده كه هم از لحاظ روز و هم تاريخ غلط است ولى پس از تصحيح ، نوروز سال 268 روز يك‌شنبه 29 رمضان واقع مىگردد « 7 » كه اين از لحاظ روز هفته يعنى يك‌شنبه درست است ، ولى از لحاظ روز ماه درست نيست . يعنى به جاى چهارمين يك‌شنبه كه

--> ( 1 ) . طبرى ، 3 / 1420 . ( 2 ) . گاهشمارى ، حاشيهء ص 175 . ( 3 ) . سنى ملوك الارض . . . ص 139 . ( 4 ) . گاهشمارى ، ص 157 . ( 5 ) . طبرى ، 4 / 2024 . ( 6 ) . گاهشمارى ، حاشيهء ص 175 . ( 7 ) . تاريخ حمزه ، ص 140 .